WAAJJIRA ALBUUDAA

OBBO NAASIR DIRRIBAA
I/G/W/ra albuudaa
ergaa dabarsan
Ergaa Bara Haaraa Hoogganaa Waajjira Misooma Albuudaa Godina Jimmaa Obbo Naasir Dirribaa
Uummata biyyaa fi Godina keenyaa hundaan, baga bacaqii gannaa baatanii booqaa birraa geessan.
Bara haaraa 2015 kun bara wanti yaaddaniif karoorsitan itti isinii milkaa'ee hawwi keessan itti isiniif galmaa ga’u, kan nagaa, eebba, gammachuufi badhaadhinaa akka isiniif ta'u irra deebiiin hawwaa :-
Waajjirri Misooma Albuudaa Godina jimmaa qabeenya Albuudaa Jimmaan qabu bifa ammayahaa taheen qoratee adda baasuun karaa seera qabeessan taheen misoomaaf oolchuun diinadgee biyya keenya tumsuu irratti argama. Karoora bara kanaan qabeenya Albuudaa qabnu kana akkaata seeraa fi qajeelfama jiru eeguun abbootii qabeenya investment Albuudaa irratti babba'uu barbaadan jajjabeessaa kaneen seeran ala hojjetan gara seera qabeessummatti fidaa, Albuudaa keenya galtee industry Dhakaa cilee, Albuudaa Ijaaraaf tahuun galii biyyaa guddisa, carraa hojii balinaan uumuuf karoorfatee hojjetaa waan jiruuf qaamoleen hundi kana hubachuun gochaa alseerummaa Albuuda irratti raawwatu ittisuun nu waliin akka hojjettaniif gamanumaan waamicha keenya dhiyyeessaa. Albuudni keenya madda badhaadhina fi utubaa egeree naannoo fi biyya keenyaa haa taasifnu. Baga geessan Ayaana gaarii isiniif haa ta'u!

Abbaan Taayitichaa Aangoo fi hojii armaan gadii ni qabaata:

  1. Qabeenya albuuda naannichaa qo’annoon adda baasee hojiirra akka oolu ni taasisa; raawwii isaas ni hordofa;
  2. Teknolojii hammayyaatti fayyadamuun ragaalee albuudaan walqabatan walitti ni qaba; ni xiinxala; ni maxxansa; ni raabsa;
  3. Seera irratti hundaa’uun qabeenya albuudaa naannichaa ni bulcha; misoomni qabeenya albuudaa akka babal’atu ni taasisa;
  4. Ragaaleen qabeenya albuudaa naannichaa ni sassaaba, ni eega; qaama dhimmi ilaaluuf akka dhaqqabu ni taasisa;
  5. Abbootii qabeenyaa misoomaa fi barbaacha albuudaa irratti bobba’an ni jajjabeessa; kanneen hayyama barbaachaa yookiin qorannoo yookiin oomisha yookiin naannessa albuudaa akka kennamuuf gaaffii dhiyeessan ni keessummeessa; hayyama ni kenna; ni haaromsa; raawwii isaa ni hordofa; ni to’ata; ni dhorka; ni haqa;
  6. Uumamaafi facaatii qabeenya albuudaa beekuuf hojii barbaachaa, qo’annoo, kaartaa ji’ooloojii fi kan kana fakkaataan ni hojjata; ni hojjachiisa; ni qindeessa;
  7. Qabeenya albuudaa naannichaa irratti qaama dhimmi ilaalu waliin hojii piromooshinii ni gaggeessa; ragaalee barbaachisaa ta’an ni qindeessa; qaama dhimmi ilaaluuf ni beeksisa;
  8. Albuuda seeraan ala socho’u ni to’ata; qaama dhimmi ilaalu waliin tarkaanfii seeraa fi bulchiinsaa ni fudhata; akka fudhatamu ni taasisa;
  9. Bakka misoomni albuudaa itti gaggeeffame qaamni misooma gaggeessu deebisee akkaataa hojii misooma biraatiif ooluu danda’utti mijeessuu isaa ni hordofa; ni mirkaneessa; baankii lafaatti akka deebi’u qaama dhimmi ilaaluuf ni dabarsa;
  10. Kaffaltii kenna hayyamaa fi tajaajiloota adda addaa misooma albuudaan walqabatu walitti ni qaba;
  11. Gatii albuuda adda addaa qaama dhimmi ilaalu waliin ni qorata; yammuu hayyamamu hojiirra akka oolu ni taasisa; raawwii isaa ni to’ata;
  12. Babal’ina hojii misooma albuudaa irraa kan ka’e miidhaa naannoo fi fayyaa namaa irra gahuu danda’u ittisuun akka danda’amu qaamota dhimmi ilaalu waliin ni hojjata; ni hordofa; ni to’ata; akkaataa barbaachisummaa isaatti qaama misooma albuudaa irratti bobba’u akka hundaa’uuf yaada murtoo mootummaaf ni dhiyeessa; yammuu hayyamamu hojiirra ni oolcha; raawwii isaas ni hordofa;

Oomisha albuudaa haala aadaatiin hojjatamuuf deeggarsa addaa ni taasisa

Ergama

Qabeenya albuudaa naannichaa karaa teknoloojii ammayyaatiin deeggarameen qorachuun, haala seera qabeessa ta’een misoomee guddina dinagdee biyyaa keessatti gahee isaa akka taphatu taasisuudha.

Mul’ata


Bara 2022tti qabeenya albuudaa misoomee itti fayyadamummaa hawaasa naannoo mirkanassee fi guddina dinagdee biyyaa keessatti gahee ol aanaa taphatee arguudha

Duudhaalee

Kaayyoo tarsiimo’aa haala walitti hidhamiinsa qabuu fi

safaramuu danda’uun galmaan ga’uu keessatti caasaaleen Abbaa Taayitaa Misooma Albuuda Oromiyaa sadarkaa sadaarkaan jiran duudhaalee kaa'amaniif amantaa cimaa qabaachuu fi kutannoodhaan irratti hundaa'uu qabu.

Rawwii  Hojiwwaan Gurguddoo ji’a shanii  Bara 2015

Gabaasa  Raawwii  hojii  Adda Bafannaa Qabeenyaa  Albuudaa Hangaa Ammattii Rawwaatamee.

  • Karoora 30_km2 Raawwii 27 km2  (90%)

Carraa Hojii  dhaabbiin Umamee

  • karoora 3434 rawwii 2666 ( 77%)
  • Dhiiraa 2234 rawwii 1702 (        76%)
  • Kar Dhalaa 1200, rawwii  964 (80%)

Carraa Hojii  yeroo  Umamee

  • karoora 1896 rawwii 1673   (2%)
  • Dhiiraa 1356 , rawwii 1184 (       87.3 %)
  • Kar Dhalaa 540, rawwii  489 (90%)

 

  • Hayyama Oomishaa Albuuda Ijaarsaa Sad. Aadaa Kennuu
  • Kar 95 Rawwii 90 (%94)
  • Kaarta lafaa albuuda kaasuu Kar 95  Rawwii  90 (%94)

 

5.3 Bulchiinsa Hojiiwwan Albuudaa.

Albuuda ijaarsaa Kar(M3)358,093 , Rawwii  309,111 (86.3%)

Albuudaa Galtee Induustirii/cilee/ Kar. (Tone)  71496, Raw  56190 ( 78.6%)

Galii Albuudaa Sassabuu        

  • Waligala galii kar(Qr) 14,176,770   Rawwii  12,051,517Qr (85_%)

Eegumsa Naannoo fi Misooma Hawwaasaa

  • Lafa albuudni keessa bahee deebisanii misoomsu
  • 18 hek, rawwii 14hekt (77.5%)
  • Fandii Deebisanii Misoomsuu
  • kar(Qar) 600,000 , rawwii (Qar) 570,000 ,(95%)
  • Fandii Misooma Hawaasaa
  • kar(Qar)180,000 rawwii (Qar) 150,000 (83.3%)

Karoora Biqilaa Dhaabbiin Walqabatee

  • Karo 27500, raawwii 23567 (85.7%)

Hojii Kennaa Tajaajila Lamummaa

  1. 1. Mana harka qalleyyii lama qarshii 136000 kan ijaarameedha.
  2. mana harka qalleyyii suphii lama 91,101 kan suphameedha.
  3. Barattota harka qalleyyii meeshaalee barnoota qarshii 94,000 dabtar darzanin 180 fi qalamni pakettii kudhan bitameera.
  4. Rayyaa ittisa biyyaatif sangaa lama arjoomun 54000 bitamee kennamera.
  5. Abbootii qabeenyaa fi waldaaleen ijaarsa galma aadaa shanan gibetif 2,250,000  arjoomaniru

6.biqiltuun 23567 bara kana dhaabatera.

Waligala hanga ammattii 2,294,9201  tti kan tilmamamu tajaajila lamummaaf akka godina keenyatti kan ooleedha.

YEROO OOMISHA ALBUUDA DHAKAA CILEE (CHARCOL) BAAFAMU