Waajjira Misooma Magaalaa fi Manneenii G/Jimmaa

Waajjirri Misooma Magaalaa fi Manneen Godina Jimmaa qaamolee raawwachiiftuu mootummaa Godinnichaa keessaa tokko yoo ta’u, ergamni isaa humna raawwii seektarichaa fi magaalaa kallattii hundaan cimsuu, misoomni ariifataa fi  itti fufiinsa qabuu fi bulchiinsi gaariin akka mirkanaa’u gochuuf  Godinicha keessatti hojiin diizaayinii fi ijaarsaa sadarkaa isaa eeggate akka gaggeeffamu taasiisuudhaan misoomni industirii fi konstiraakshinii akka babal’atu haala mijaa’aa uumuun ce’umsa diinagdee qonnaan durfamu irraa gara  industiriitti taasifamuuf bu’uura buusuu dha.

Hundeeffamuun magaalota biyya keenyaa seenaa yeroo dheeraa kan qabu ta’u illee babal’innii fi guddinni magaalummaa (Urban Growth and Urbanization) boodatti kan ture dha.Haa ta’u malee xiyyeeffannoo mootummaan seektara magaalaatiif kenneen imaammata ittiin gaggeeffamu hojiirra oolchuun akkasumas, guddina dinagdee saffisaa Godinicha galmeessaa jiruu fi godaansa uummatni baadiyyaa irraa gara magaalaatti godhuun baay’inaa fi guddinni magaala Godinichaa haala saffisaa ta’een guddachaa dhufeera.Haalumma kanaan, Labsiin Hundeeffama Bulchiinsa Magaalaa Oromiyaa Lakk. 65/1995 (116/1998) fi 213/2011 tiin aangoo fi itti gaafatamummaa kennameefiin magaalonti gurmaa’insa mana marii mataa isaanii qaban magaalota 1 fi, magaalotni Godinicha sadarkaa 4ti kan qoodaman, isaanis; Bulchiinsa Magaala G/Galeessaa 1, Magaala Guddatu 1, Magaaloota Mana qopheessa 16 fi Magaaloota Mana qopheessa Guddattuu 27, Walii galaan baay’inni magaalota Godinichaa 45 ta’an ijaaramanii uummata isaaniif tajaajila kennuu irratti argamu.

 

Wajjiirichi Aangoo fi Hojii armaan gadii ni qabaaata:-

  1. Sirna hammayyaa’aa misooma magaalaa ni diriirsa; hojiirra oolmaa isaa ni hordofa; ni to’ata; tarkaanfii sirreeffamaa ni fudhata;
  2. Lafti magaalaa pilaanii magaalaa eegee qusannoon faayidaa ol’aanaaf akka oolu qaama dhimmi ilaalu waliin ni hojjata; ni hordofa; ni to’ata;
  3. Sirna tilmaamni qabeenya dhaabbataa itti raawwatamu ni diriirsa; hojiirra akka oolu ni taasisa; ni hordofa; ni to’ata;
  4. Magaalonni naannichaa magariisa, qulqullinaan hawwataa, dorgomaa fi jiruuf jireenyaaf mijaa’oo akka ta’aniif ni hojjata; ni deeggara;
  5. Magaalota keessattiifi daangaa magaalotaa irratti ijaarsi seeraan alaa akka hin gaggeeffamne qaama dhimmi ilaallatu waliin ni hojjata ; ni hordofa; ni to’ata;
  6. Qophii fi raawwii karooraafi baajata bulchiinsa magaalotaa yeroo yeroodhaan ni hordofa; ni gamaaggama; magaalota ni qindeessa;
  7. Mirgi ofiin ofbulchuu magaalotaaf kenname haala itti cimu irratti qorannoo ni gaggeessa; dandeettii raawwachiisummaa isaanii akka guddisan deeggarsa ni kenna;
  8. Magaalota sirna liizii keessa hin galle qaama dhimmi ilaalu waliin qoratee Mana Maree Bulchiinsaa Mootummaa Naannichaatiif ni dhiyeessa; yammuu mirkanaa’u hojiirra ni oolcha; hojiirra akka oolu ni taasisa; hojiirra oolmaa isaa ni hordofa;
  9. Qaama seerummaa magaalummaa ni kenna; bakka bu’umsa kennamuuf irratti hundaa’ee sadarkaa guddina magaalaa ni kenna;
  10. Magaalota keessatti misooma ariifachiisaa fiduuf, dimokiraasiifi bulchiinsa gaarii dhugoomsuuf deeggarsa barbaachisaa ta’e ni kenna; istaandaardii kenniinsa tajaajilaa ni qopheessa; hojiirra akka oolu ni taasisa; ni hordofa; ni to’ata;
  11. Rakkinni mana jireenyaa magaalota keessa jiru haala itti furamu qorachuudhaan mootummaadhaaf yaada murtii ni dhiyeessa; yammuu mirkanaa’u hojiirra akka oolu ni taasisa;
  12. Namoota mana jireenyaa ijaarachuuf waldaan gurmaa’aaniifi tooftaalee biroo dhiyeessii mana jireenyaa ilaalchisee qajeelfama ni baasa; hojiirra akka oolu ni taasisa; ni hordofa; ni to’ata;
  13. Tajaajiloonni bu’uura misooma adda addaa kan akka ibsaa, bishaanii, bilbila, daandii, sara­ra dhangala’aa fi kan kana fak­kaatu magaalotni akka hojjatan ni taasisa; ni hordofa; ni deeggara; bu’uuraaleen misoomaa akka babal’atu qaama dhimmi ilaalu waliin ni hojjata;
  14. Haala dambiin galiin magaalotaa ittiin sassaabamu itti qophaa’u ilaalchisee yaada seeraa magaalotaaf ni kenna; magaalonni humna galii isaanii akka cimsatan qaama dhimmi ilaalu waliin yeroo yeroon walitti dhufeenya taasisuun haala mijaa’aa ni uuma; ni hordofa; deeggarsa barbaachisaa ta’e ni kenna;
  15. Galiin keessoo buufata konkolaataa irraa walitti akka qabamu ni taasisa; sirnaan hojiirra oolu isaa ni hordofa; ni to’ata;
  16. Akkaataa gatii kiraafi murteen gibira manaa magaalota keessatti itti murtaa’u ilaalchisee qajeelfama ni baasa; hojiirra oolmaa isaa ni hordofa;
  17. Waliigaltee bittaafi gurgurtaa manaafi manneen wabiin qabaman sadarkaa bulchiinsa magalotaatti raawwatamu ni hordofa; ni to’ata;  
  18. Magaalonni humna tajaajilaafi bu’uura misoomaa diriirsuuf isaan dandeessisu cimsachuuf deeggarsa akka argatan dhaabbilee miti-mootummaafi qaamolee gargaarsaa biroo waliin qunnamtii ni taasisa; haala ni mijeessa; ni hordofa; magaalonnis magaalota biyya biroo waliin michummaa akka uumataniif qaama dhimmi ilaalu waliin ni hojjata;
  19. Magaalota keessatti haala rakkoon diinagdee, hawaasummaafi siyaasaa furmaata itti argachuu danda’u ilaalchisee qaama mootummaafi dhaabbilee biroo dhimmi ilaalu waliin ni qorata; tooftaa ni baasa; akka hojiirra oolu ni taasisa;
  20. Dandeettii raawwachiisummaa magaalotaa cimsuuf leenjiiwwaan adda addaa qopheessee ni kenna; akka kennamu haala ni mijeessa;
  21. Magaalotaafi magaalota gidduutti walitti hidhamiinsiifi walgargaarsi akka jiraatu ni qindeessa; magaalonni waldaan gurmaa’anii akka wal deeggaran qaama dhimmi ilaalu waliin ni hojjata;
  22. Magaalonni haala hammayyummaa qabuun pilaanii guddina magaalaa eeganii misoomuu isaanii ni hordofa; ni to’ata;
  23. Hojimaata manneen mootummaa magaalota keessatti argamaniifi manneen waliinii ittiin dabarfamanii ittiin bulan ilaalchisee qajeelfama ni qopheesa; qaama dhimmi ilaaluuf ni dhiyeessa; yammuu hayyamamu hojiirra akka oolu ni taasisa;
  24. Magaalotaafi baadiyyaa gidduutti walitti hidhamiinsi akka jiraatuufi guddinni magaalotaafi baadiyyaa akka waldeeggaraa deemu qaama dhimmi ilaalu waliin ni hojjata;
  25. Hojiiwwan waliigalaa magaalaa keessatti hojjataman irratti haala hirmaannaafi fayyadamummaan hawaasaa itti babal’atuufi cimu ni qorata; akka hojiirra oolu ni taasisa; ni hordofa; ni deeggara;
  26. Pirojektoota ijaarsa gamoo mootummaa Biirichaan gaggeeffamaniifi bu’uuraalee misoomaa magaalota keessatti gaggeeffamaniif dizaayinii ni qopheessa; akka qophaa’u ni taasisa; yammuu hayyamamu hojiirra ni oolcha;
  27. Jijjiirama yookiin dabalata hojii ijaarsaa, gatii, waldiddaa pirojektota ijaarsaa irratti uumamuufi qaama dhimmi ilaltuuf gaaffii ni dhiyeesaa,seera jiru irratti hundaa’uun yeroo heyyamamuuf hojii irra ni oolchaa,
  28. Ijaarsa pirojektoota gamoo mootummaa manneen hojii biroo hin ilaallanne ilaalchisee sanada caalbaasii mirkanaa’ee dhiyaatuuf caalbaasii ni baasa; qaama birootiif bakka bu’iinsa ni kenna; waliigaltee hojiiwwan ijaarsa pirojektoota gamoo mootummaa bakka bu’uudhaan ni mallatteessa; akka mallattaa’u ni taasisa; raawwii isaa ni hordofa; ni to’ata;
  29. Ijaarsa pirojektoota gamoowwanii seektara biroo hin ilaallanneefi mootummaan gaggeessu kaffaltiin akka raawwatu qaama dhimmi ilaaluuf gaaffii ni dhiyeessa; yammuu hayyamamu hojiirra ni oolcha; raawwii isaa ni hordofa;
  30. Sirna komiifi iyyannoon kenniinsa tajaajila magaalaatiin walqabatu ittiin keessummaa’u ni diriirsa; hojiirra ni oolcha; hojiirra oolmaa isaa ni hordofa; ni to’ata;
  31. Magaalota sadarkaadhaan adda baasuuf ulaagaalee madaalliifi dorgommii ni qopheessa; hojiirra ni oolcha;

Tarsiimoo wabii nyaataa magaalotaa hojiirra ni oolcha; hojiirra akka oolu ni taasisa

Ergama
Magaalota Godinicha hammayyeessuu fi misooma saffisiisuun jiruu fi jireenya uummataa fooyyessuu dha.

Mul’ata
Bara 2017tti jiraattotni magaalota Godina Jimmaa diinagdeen fooyya’anii gara biyyoottan galii giddugaleessaatti ce’an arguu

Duudhaalee Ittigaafatamummaa Olaantummaa seeraa Iftoomina Tajaajila Gahumsa Qabu Kennuu Qophaa'umaa Jijjiiramaa Beekumsaa fi Amantaan Hoogganuu Hirmaachisummaa Deebii hatattamaa kennuu Bu’a Qabeessummaa